ՀՀ Գիտության կոմիտե․ Առաջատար հետազոտությունների դրամաշնորհ 21AG-1C053 (2021-2026)

Գալակտիկաների էվոլյուցիայի վաղ փուլերի բացահայտումն
ակտիվ գալակտիկաների բազմալիքային ուսումնասիրության միջոցով

Ժամանակակից աստղաֆիզիկայի հիմնական խնդիրների թվում են գալակտիկաների էվոլյուցիայի պարզաբանումը և ակտիվ գալակտիկաների ֆիզիկական հատկությունների ու դրանց էներգետիկ ռեսուրսների բացահայտումը։ Գալակտիկաների ակտիվությունը հատկապես բուռն կերպով դրսևորվում է նրանց էվոլյուցիայի վաղ փուլերում այնպես, որ ակտիվ գալակտիկաների բազմակողմանի ուսումնասիրությունները հիմք են հանդիսանում էվոլուցիայի պարզաբանման համար։ Ռենտգենյան, ենթակարմիր (ԵԿ) և ռադիո աղբյուրների հիման վրա կառուցվելու է ակտիվ գալակտիկաների մեծածավալ համասեռ ընտրանք, ինչն էապես կլրացնի և կհարստացնի օպտիկական տիրույթում բացահայտված դրանց ցանկը։ Կիրականացվի ձևաբանական ուսումնասիրություն և կբացահայտվեն փոխազդող զույգեր/բազմակիներ և միաձուլվող գալակտիկաներ՝ փոխազդեցությունների և միաձուլման ուսումնասիրության համար։ Կհաշվարկվի գալակտիկաների լուսատվությունը և ռենտգեն/օպտ, ԵԿ/օպտ և ռադիո/օպտ հոսքերի հարաբերությունները, կբացահայտվեն բազմաթիվ նոր բարձր լուսատվության օբյեկտներ։ Կուսումնասիրվեն գալակտիկաների ֆիզիկական հատկությունները, մասնավորապես՝ աստղառաջացման տեմպերը և ռենտգեն/ԳՄ/օպտ/ԵԿ/ռադիո կապերը։ Ստացված ֆիզիկական հատկությունների՝ ըստ հեռավորության փոփոխությունների հիման վրա կբացահայտվեն գալակտիկաների էվոլյուցիայի վաղ փուլերի օրինաչափությունները։ Կհրապարակվի ակտիվ գալակտիկաների մեծածավալ համասեռ բազմալիքային կատալոգ։

Նախագծի անդամներ

Արեգ Միքայելյան ղեկավար; ֆմգթ առաջատար գիտաշխատող	Ռուբեն Անդրեասյան ֆմգթ ավագ գիտաշխատող	Հայկ Աբրահամյան ֆմգթ գիտաշխատող	Միշել Դենեֆելդ ֆմգթ, IAP (Ֆրանսիա) արտասահմանյան խորհրդատու
Գուրգեն Պարոնյան գիտաշխատող	Գոռ Միքայելյան գիտաշխատող	Անդրանիկ Սուքիասյան կրտսեր գիտաշխատող	Վարդուհի Մկրտչյան ավագ լաբորանտ

Նախագծի առաջադրանքներ

ROSAT BSC/FSC արտագալակտիկական ցուցակ

IRAS PSC/FSC արտագալակտիկական ցուցակ

Ռադիոգալակտիկաների ուսումնասիրությունը կույտերում

Ռենտգենյան, ԵԿ և ռադիո գալակտիկաների և քվազարների սպեկտրադիտական ուսումնասիրություն

Ռենտգենյան, ԵԿ և ռադիո գալակտիկաների ձևաբանական ուսումնասիրություններ

Գերլուսատու ԵԿ գալակտիկաներ

Ակտիվ գալակտիկաների բազմալիքային ուսումնասիրություն

Ստացված արդյունքներ Մարգարյանի գալակտիկաների տվյալների շտեմարան; Ակտիվ գալակտիկաների նուրբ դասակարգում;

Ակնկալվող արդյունքներ Ակտիվ գալակտիկաների համար բազմալիքային տվյալների շտեմարան (նաև առցանց); բոլոր ակտիվ գալակտիկաների համար բարձրորակ սպեկտրային տվյալների շտեմարան (առցանց); SDSS և այլ սպեկտրային տվյալների շտեմարանների օգտագործմամբ՝ ակտիվ գալակտիկաների տեսակների համար վերանայված օպտիկական դասակարգում և նոր ԱԳՄ-ների և SB-ների հայտնաբերում; բարձր լուսատվությամբ բազմաթիվ նոր ԵԿ գալակտիկաների (ULIRG-եր և HLIRG-եր) հայտնաբերում; բոլոր ակտիվ գալակտիկաների համար բազմալիքային SED-երի տվյալների շտեմարան; ակտիվ գալակտիկաների լրիվության և մակերևութային խտության վերանայում; ակտիվ գալակտիկաների կատալոգում տարբեր ենթաընտրանքների լուսատվության էվոլյուցիայի ուսումնասիրություն; տարբեր օբյեկտների միջև հատկությունների անցումը և դրանց փոխկապակցվածությունը; ակտիվ գալակտիկաների ամենամեծ ընտրանքի առցանց բազմալիքային կատալոգի հրապարակում (Vizier, CDS)։

Տպագրված հոդվածներ

Mickaelian, A. M.; Abrahamyan, H. V.; Mikayelyan, G. A.; Paronyan, G. M. 2024 - Homogeneous fine classification of Markarian galaxies based on SDSS medium-resolution spectroscopy // A&A, 682, id A174, ADS Astsatryan, H.; Babayan, S.; Mickaelian, A. M.; Mikayelyan, G. A.; Astsatryan, M. 2024 - Cloud-Based Machine Learning Service for Astronomical Sub-Object Classification: Case Study on the First Byurakan Survey Spectra // DSJ, 23 6, 1-14, ADS Mikayelyan, G. A.; Mickaelian, A. M.; Abrahamyan, H. V.; Paronyan, G. M. 2023 - Building the Largest Sample of IR Galaxies. Preliminary Results // ComBAO, 70 2, 321-327, ADS Mickaelian, A. M.; Abrahamyan, H. V.; Paronyan, G. M.; Mikayelyan, G. A.; Andreasyan, R. R.; Sukiasyan, A. G.; Hambardzumyan, L. A.; Mkrtchyan, V. K.; Gasparyan, A. A. 2023 - Astronomical Surveys and Active Galaxies // ComBAO, 70 2, 261-276, ADS Andreasyan, R. R.; Abrahamyan, H. V.; Paronyan, G. M.; Mikayelyan, G. A.; Mickaelian, A. M. 2023 - On a Possible Mechanism for the Start or Resumption of Activity of Radio Galaxies in Clusters of Galaxies // Ap, 66 3, 304-310, ADS Paronyan, G. M.; Mickaelian, A. M.; Abrahamyan, H. V.; Mikayelyan, G. A.; Sukiasyan, A. G.; Hambardzumyan, L. A.; Mkrtchyan, V. K. 2023 - Study of the X-ray properties of radio sources, based on NVSS catalogue // ComBAO, 70 1, 88-93, ADS Abrahamyan, H. V.; Mickaelian, A. M.; Mikayelyan, G. A.; Paronyan, G. M.; Sukiasyan, A. G.; Mkrtchyan, V. K.; Hambardzumyan, L. A. 2023 - Classification of Blazars by Activity Types // ComBAO, 70 1, 83-87, ADS Mickaelian, A. M.; Abrahamyan, H. V.; Paronyan, G. M.; Mikayelyan, G. A.; Andreasyan, R. R.; Sukiasyan, A. G.; Hambardzumyan, L. A.; Mkrtchyan, V. K. 2023 - Multiwavelength search and studies of active galaxies // ComBAO, 70 1, 68-76, ADS Abrahamyan, H. V.; Mickaelian, A. M.; Paronyan, G. M.; Mikayelyan, G. A.; Sukiasyan, A. G. 2023 - Optical Classification of BZG Objects from the BZCAT Blazar Catalog // Ap, 66 1, 11-23, ADS Mickaelian, A. M.; Mikayelyan, G. A.; Astsatryan, H. V.; Knyazyan, A. V. 2023 - Armenian Virtual Observatory: Status and activities // A&C, 42, id. 100689, ADS Abrahamyan, H. V.; Mickaelian, A. M.; Paronyan, G. M.; Mikayelyan, G. A. 2022 - Optical properties of variable radio sources from NVSS and FIRST // ComBAO, 69 2, 340-342, ADS Mickaelian, A. M.; Mikayelyan, G. A.; Abrahamyan, H. V.; Paronyan, G. M. 2022 - Multiwavelength Space Astronomy // ComBAO, 69 2, 287-294, ADS Mickaelian, A. M.; Abrahamyan, H. V.; Paronyan, G. M.; Mikayelyan, G. A. 2022 - Astronomical Surveys, Catalogues, Archives, Databases and Virtual Observatories // ComBAO, 69 2, 179-186, ADS Mickaelian, A. M.; Abrahamyan, H. V.; Mikayelyan, G. A.; Paronyan, G. M. 2022 - Fine classification of the emission-line spectra of active galaxies // ComBAO, 69 1, 10-24, ADS Mickaelian, A. M.; Andreasyan, R. R.; Abrahamyan, H. V.; Paronyan, G. M.; Mikayelyan, G. A.; Sukiasyan, A. G.; Mkrtchyan, V. K. 2021 - Multiwavelength search for and studies of active galaxies // AApTr, 32 4, 331-354, ADS Paronyan, G. M.; Mickaelian, A. M.; Abrahamyan, H. V.; Mikayelyan, G. A.; Sukiasyan, A. G. 2021 - Study of the X-ray properties of blazars, based on BZCAT catalogue // ComBAO, 68 2, 528-533, ADS Andreasyan, R. R. 2021 - On the Magnetic Fields of Galaxies // ComBAO, 68 2, 470-477, ADS Abrahamyan, H. V.; Mickaelian, A. M.; Paronyan, G. M.; Mikayelyan, G. A.; Sukiasyan, A. G. 2021 - Study of radio properties of active galaxies // ComBAO, 68 2, 441-446, ADS Mickaelian, A. M.; Sargsyan, L. A.; Mikayelyan, G. A.; Gigoyan, K. S.; Nesci, R.; Rossi, C. 2021 - The Digitized First Byurakan Survey (DFBS) as UNESCO Documentary Heritage // ComBAO, 68 2, 390-399, ADS Mickaelian, A. M. 2021 - Markarian survey and Markarian galaxies // ComBAO, 68 2, 174-185, ADS